Złamania kompresyjne kręgosłupa

Czym jest złamanie kompresyjne kręgosłupa?

W złamaniu kompresyjnym trzon kręgu zostaje zgnieciony i traci część wysokości. Jedną z postaci jest deformacja klinowa, w której przednia część zapada się bardziej. Stopień utraty wysokości jest ważny, lecz wybór leczenia wymaga także oceny tylnej ściany kręgu, więzadeł, kanału kręgowego i struktur nerwowych.

Po poważnym urazie złamanie może wystąpić nawet w kości o prawidłowej wytrzymałości. Przy osteoporozie może być skutkiem niewielkiego upadku lub codziennego obciążenia. Przy nietypowych zmianach osobno ocenia się inne przyczyny osłabienia kręgu, w tym zajęcie nowotworowe.^[1]

Objawy i sytuacje, które nie mogą czekać

Złamanie może powodować nowy, miejscowy ból pleców nasilający się przy wstawaniu, staniu lub obracaniu. Stopniowe obniżanie wzrostu lub narastające pochylenie sylwetki także wymaga diagnostyki. Czasem złamanie wykrywa się w obrazowaniu bez silnego bólu.

Jeśli bólowi towarzyszą choroba nowotworowa, gorączka lub niewyjaśnione pogorszenie stanu ogólnego, niezwłocznie poinformuj lekarza.

TK i MR: jak określamy rodzaj złamania

Planowanie wymaga odpowiedzi na trzy pytania: który krąg jest uszkodzony, czy zachowano stabilność i czy obecny ból wynika z samego złamania.

• Zdjęcia rentgenowskie pokazują wysokość i kształt kręgów oraz ogólne ustawienie kręgosłupa.
• TK dokładniej pokazuje ściany kostne, odłamy i strukturę złamania.
• MR pomaga ocenić obrzęk szpiku, więzadła i struktury nerwowe. Obrzęk wspiera ocenę aktywności złamania, ale nie ustala dokładnej daty urazu.

Potrzeba poszczególnych badań zależy od sytuacji. Przy pierwszym kontakcie prześlij to, co już masz: pełne serie TK/MR w formacie DICOM, opisy i wcześniejsze badania, jeśli są dostępne.^[1]

Jak przygotować i przesłać CT/MRI w formacie DICOM

Kiedy złamanie kręgu wymaga zabiegu

Przy bolesnym złamaniu osteoporotycznym augmentację kręgu rozważa się, gdy silny ból utrzymuje się mimo odpowiedniego leczenia przeciwbólowego, a badanie i obrazowanie potwierdzają bolesny poziom i niezagojone złamanie. Odpowiada to kryteriom NICE dla wertebroplastyki i kyfoplastyki balonowej.^[2]

Po urazie odrębne powody oceny chirurgicznej obejmują niestabilność, znaczną deformację i ucisk struktur nerwowych. Decyzji nie można sprowadzać do jednego procentu utraty wysokości na RTG.^[3]

Nie ma uniwersalnej zasady, że każdy musi czekać tyle samo tygodni. Ważne są przyczyna złamania, przebieg bólu, możliwość poruszania się i wyniki badań. Na konsultacji wyjaśnię cel i zakres proponowanego zabiegu.

Wertebroplastyka, kifoplastyka i SpineJack

W mojej praktyce te małoinwazyjne metody służą wzmacnianiu odpowiednio zakwalifikowanych złamań. Dostęp uzyskuje się przez nakłucia pod kontrolą RTG.

Wzmocnienie kręgu, korekcja wysokości i zmniejszenie bólu to różne cele. Badanie SAKOS porównywało SpineJack z kyfoplastyką balonową u wybranych pacjentów ze złamaniami osteoporotycznymi. Jego wyniki nie wyznaczają jednej metody dla wszystkich urazów.^[4][5]

Więcej o przezskórnej wertebroplastyce: zabieg, znieczulenie i powrót do sprawności · Moja specjalistyczna strona o leczeniu złamań kręgów

Kiedy potrzebne są śruby, pręty i odbarczenie

Niestabilny uraz wymaga przywrócenia podparcia kręgosłupa. Można zastosować śruby przeznasadowe i pręty, także wprowadzane przezskórnie. Jeśli odłamy lub inne struktury uciskają nerwy, ich uwolnienie — odbarczenie — planujemy osobno.

Cementowanie jednego kręgu nie rozwiązuje wszystkich problemów złożonego urazu. Poziomy stabilizacji i potrzeba dodatkowej rekonstrukcji zależą od morfologii urazu, ciągłości więzadeł i wytrzymałości kości.^[3]

Jak działa stabilizacja przeznasadowa kręgosłupa

Kiedy możliwe jest leczenie bez operacji

Niektóre stabilne złamania bez deficytów neurologicznych leczy się bez operacji. Plan obejmuje leczenie bólu, uzgodnioną aktywność i kontrolę. Potrzeba gorsetu zależy od rodzaju urazu i objawów; nie zaleca się go wszystkim jednakowo.^[3]

Celem jest bezpieczny powrót do ruchu, a nie samodzielnie narzucone długie leżenie. Nasilenie bólu, narastanie deformacji lub nowe objawy wymagają ponownej oceny.

Powrót do chodzenia i codziennego życia

Po ustaleniu stabilności złamania uzgadniamy pierwsze wstawanie, chodzenie, codzienne ruchy i stopniowe zwiększanie aktywności. Ćwiczenia dobiera się do etapu powrotu do sprawności; przy bolesnym złamaniu osteoporotycznym wczesne zajęcia mogą odbywać się w odciążeniu.^[6]

Powrót do pracy, prowadzenia auta i dźwigania zależy od złamania i leczenia. Terminy mogą różnić się po zabiegu przezskórnym i po stabilizacji. Podczas kontroli oceniamy ból, ruchomość i, w razie potrzeby, obrazowanie.

Jak zmniejszyć ryzyko kolejnego złamania

Jeśli krąg złamał się przy niewielkim obciążeniu, ważna jest ocena osteoporozy. Wzmocnienie jednego kręgu nie leczy obniżonej wytrzymałości całego szkieletu.

Po złamaniu potrzebne są ocena ryzyka kolejnych złamań, właściwe leki, zapobieganie upadkom i bezpieczna aktywność. Do dokumentacji na konsultację dołącz posiadane wyniki densytometrii DXA i zalecenia lekowe.^[6]

Zapobieganie i leczenie osteoporozy po złamaniu

Pytania o złamania kompresyjne

Czy złamanie kompresyjne zawsze wymaga operacji?

Nie. Trzeba ocenić stabilność, struktury nerwowe i przyczynę bólu. Niektóre złamania leczy się zachowawczo, inne wymagają augmentacji kręgu lub stabilizacji.

Czy można w pełni przywrócić wysokość kręgu?

Możliwość korekcji zależy od czasu trwania i struktury złamania. Wertebroplastyka przede wszystkim wzmacnia krąg; kyfoplastykę i SpineJack oceniamy osobno pod kątem korekcji wysokości.

Czy stare złamanie w MR oznacza, że jest źródłem bólu?

Nie zawsze. Stara deformacja może być przypadkowym znaleziskiem. Porównujemy umiejscowienie bólu, badanie i cechy aktywności złamania oraz oceniamy inne możliwe przyczyny.

Co zrobić, jeśli mam już rozpoznane złamanie, a ból się utrzymuje?

Prześlij posiadane TK/MR w DICOM, opisy i listę stosowanego leczenia. Podaj, kiedy zaczął się ból i czy możesz wstać oraz chodzić. Po ocenie dokumentacji wyjaśnię następny krok.